Volledige spelregels

Doel van het spel

Zet vijf van je schildpadden op een rij — horizontaal, verticaal of diagonaal — en voorkom dat je tegenstander hetzelfde doet. Een rij van vijf beëindigt het spel. (Lukt het beide spelers in dezelfde beurt? Zie Sudden Death.)

Het bord en de stukken

What the Shell wordt gespeeld op een raster van 9×9. De ene speler leidt de zwarte schildpadden, de andere de witte.

Zwarte schildpadWitte schildpadEi

Eieren verschijnen op het bord wanneer beide spelers op hetzelfde veld botsen. Een ei is van niemand — totdat het uitkomt.

Hoe een beurt werkt

Wie begint? De speler die het laatst in een vijver is gesprongen en in een ei is veranderd, begint. Dus eigenlijk begint niemand — elke beurt is gelijktijdig.

Elke beurt kiezen beide spelers in het geheim een willekeurig leeg veld, waarna beide zetten tegelijk worden onthuld. Een geplaatste schildpad beweegt nooit meer; ze verlaat het bord alleen als ze wordt geslagen. Elke beurt wordt in deze volgorde afgehandeld:

1. Plaatsen. Beide schildpadden landen op het bord.
2. Slaan. Elk stuk dat door de nieuwkomers wordt ingeklemd, verlaat het bord.
3. Uitkomen. Voor elke slag komt een wachtend ei uit als schildpad van de slaande speler.
4. Winstcontrole. Pas nu, als alles tot rust is gekomen, worden rijen van vijf geteld (zie Winnen en Sudden Death).

Botsingen en eieren

Kiezen beide spelers hetzelfde veld, dan landt geen van beide schildpadden daar. De botsing laat in plaats daarvan een ei achter.

• Een ei is neutraal: het is van geen van beide spelers en blokkeert zijn veld.
• In een botsingsbeurt wordt er niet geslagen — er is geen schildpad geland, dus niets kan inklemmen.
• Eieren blijven op het bord tot ze uitkomen (zie Uitkomen) of worden geslagen.
• Het bord onthoudt de volgorde van de eieren: het oudste ei komt altijd het eerst uit.

Slaan

Je slaat door in te klemmen: wanneer je zojuist geplaatste schildpad precies twee vijandelijke stukken in een rechte lijn klemt tegen een andere schildpad van jou, verlaten die twee stukken het bord.

• De klem kan in elk van de 8 richtingen lopen — horizontaal, verticaal of diagonaal.
• De twee ingeklemde stukken kunnen vijandelijke schildpadden zijn, eieren, of van elk één. Ja — eieren kun je ook slaan.
• Precies twee: een los vijandelijk stuk, of een rij van drie, kun je niet inklemmen.
• Eén uiteinde van de klem moet de schildpad zijn die je net hebt geplaatst (of die net is uitgekomen); het andere uiteinde mag elke schildpad van jou zijn die al op het bord staat.

Elke slag laat één ei uitkomen als een van jouw schildpadden (zie Uitkomen) — een klem verwijdert twee vijandelijke stukken, maar laat slechts één ei uitkomen. Eén geplaatste schildpad kan zelfs in meerdere richtingen tegelijk slaan — elke richting is een eigen slag, met een eigen ei.

In een val stappen is veilig. Een slag vindt alleen plaats wanneer de klem van buitenaf wordt gesloten. Plaats je je eigen schildpad midden in een vijandelijke klem, dan gebeurt er niets.

Ook slaan gebeurt gelijktijdig. De slagen van beide spelers worden berekend voordat er iets van het bord gaat, dus beiden kunnen in dezelfde beurt slaan — en een schildpad die geslagen wordt, voltooit toch haar eigen slag. Wederzijdse slagen gebeuren allebei.

Anticiperend slaan. Plaatsen gebeurt vóór de slagcontrole — een schildpad die je tegenstander deze beurt plaatst, kan dus op hetzelfde moment door jouw zet worden ingeklemd. Voorspel waar hij speelt, en je val klapt dicht zodra zijn schildpad landt.

Uitkomen

Slaan verwijdert niet alleen vijandelijke stukken — het laat eieren uitkomen. Direct na de slagen, nog in dezelfde beurt:

1. Elke slag van jou laat het oudste ei op het bord uitkomen als schildpad van jouw kleur.
2. Een net uitgekomen schildpad kan slaan, precies zoals een geplaatste — en die slag laat het volgende ei uitkomen. Uitkomen kan tot een kettingreactie leiden.
3. Hebben beide spelers geslagen, dan claimen ze het oudste ei tegelijk en verdwijnt het, zonder voor iemand uit te komen.
4. Het uitkomen gaat door tot de slagen — of de eieren — op zijn.

Slagen worden nooit opgespaard: ligt er geen ei op het bord te wachten wanneer je slaat, dan komt er niets uit — nu niet en volgende beurt niet. Tip: sla wanneer er een ei op het bord ligt.

Winnen

Controleer nadat een beurt volledig is afgehandeld of er rijen zijn van vijf of meer schildpadden van één kleur — horizontaal, verticaal of diagonaal. Heb jij een rij en je tegenstander niet, dan win jij. (Allebei een rij in dezelfde beurt? Zie Sudden Death.)

De winst wordt pas gecontroleerd nadat slaan en uitkomen tot rust zijn gekomen — een rij die binnen dezelfde beurt ontstaat en weer breekt, telt nooit (zie Anticiperend slaan).

Sudden Death

Beide spelers maken in dezelfde beurt een rij van vijf of meer af? Met gelijktijdige beurten gebeurt dat. Tel dan de winnende schildpadden van elke speler: elke schildpad die deel uitmaakt van een rij van vijf of meer. Een rij van zes telt voor zes; twee kruisende rijen van vijf met een gedeelde schildpad tellen voor negen (gedeelde schildpadden tellen één keer). Heeft één speler meer winnende schildpadden, dan wint die onmiddellijk.

Zijn de aantallen precies gelijk, dan eindigt het spel niet — het wordt op scherp gezet. Het spel gaat verder in Sudden Death: beide rijen blijven op het bord, de winnende schildpadden worden elke beurt opnieuw geteld, en zodra de aantallen verschillen, wint het hoogste aantal. Drie manieren om de balans te laten doorslaan:

• Verleng je rij — een rij van zes verslaat een rij van vijf.
• Maak een tweede rij — twee rijen winnende schildpadden verslaan er één.
• Onderbreek de andere rij — sla er schildpadden uit om het aantal te drukken.

Zolang de aantallen gelijk blijven, gaat Sudden Death door. En breken beide rijen in dezelfde beurt, dan wint niemand: het gewone spel gaat verder, en de partij kan later zelfs opnieuw in Sudden Death belanden.

Gelijkspel

Raakt het bord helemaal vol en heeft geen van beide spelers een rij van vijf, dan eindigt het spel in gelijkspel. In de praktijk is gelijkspel buitengewoon zeldzaam.

Kort overzicht

• Beide spelers plaatsen tegelijk. Zelfde veld → een ei.
• Precies twee vijandelijke stukken (schildpadden of eieren) ingeklemd tussen jouw schildpadden → geslagen.
• Elke slag laat het oudste ei uitkomen als een van jouw schildpadden — meteen.
• Slaan beide spelers in dezelfde beurt, dan verdwijnt het oudste ei in plaats van uit te komen.
• Slagen spaar je nooit op: geen wachtend ei, geen uitkomend ei.
• Een rij van vijf of meer schildpadden wint.
• Beide spelers maken rijen af in dezelfde beurt → de regels van Sudden Death beslissen. Vol bord zonder winnaar → gelijkspel.

Ik hoop dat je net zoveel plezier beleeft aan het spelen van What the Shell als ik aan het maken ervan — helemaal terug tot de oorsprong in een klein QBasic-spelletje genaamd Five or Ten, in 1996 (met sindsdien maar 3 regelwijzigingen). Laat de schildpadden beginnen! — Chuck